اخلاق مهندسی
منبع اصلی:
Van de Poel, I., & Royakkers, L. (2011). Ethics, technology, and engineering: An introduction. John Wiley & Sons.
برای مطالعه بیشتر:
1- چارلز فلدرمن، بایسته های اخلاق مهندسی، ترجمه مصطفی ساکت؛ حسین کرد، انتشارات هرمس.
2- چارلز هریس و ...، اخلاق در مهندسی، ترجمه رضا رضائی ؛ویرایش محمدرضا افضلی، شرکت انتشارات فنی ایران. هرچند این کتاب کم حجم برای دانشجوی فارسی زبان مناسب است، اما کتاب اصلی هریس، کتاب دیگری است:
Harris Jr, Charles E., et al. Engineering ethics: Concepts and cases. Cengage Learning, 2013.
3- مارتین، اخلاق مهندسی، ترجمه جمعی از مترجمان، سازمان سنجش. (فایل های ترجمه کتاب را می توانید از اینجا دریافت کنید. البته گویا ترجمه چندان مناسب نیست.)
4- علی خاکی صدیق، مقدمه ای بر اخلاق پژوهشی و اخلاق مهندسی، انتشارات دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی. (این کتاب عموما به اخلاق علم و پژوهش می پردازد و قسمت کمی از متن به اخلاق مهندسی اختصاص دارد.)
5- علی پایا، گرهگشایی به شیوه فیلسوفان و مهندسان مجموعه مقالاتی درباره علم و تکنولوژی و سیاستگذاری، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.
هر دانشجو در این درس یک تحقیق مرتبط ارائه خواهد داد.
حداکثر زمان تعیین موضوع و موافقت استاد: یک ماه پس از روز شروع رسمی ترم،
حداکثر زمان تحویل پروژه به صورت مکتوب و نهایی: سه ماه پس از روز شروع رسمی ترم.
فایل ورد و پی دی اف پروژه را به استاد ایمیل بزنید. زمان تحویل نهایی پروژه زمان ارسال ایمیل خواهد بود.
منابعی که می توانند در یافتن ایده پروژه مفید باشند:
1- کلیپ های کارگروه اخلاق و فناوری اندیشکده مهاجر در دانشگاه شریف
2- فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری (البته تعداد زیادی از مقالات این مجله مربوط به اخلاق سازمانی است که در این کلاس در اولویت دوم قرار دارند.)
3- معتبرترین مجله بین المللی اخلاق علم و فناوری با عنوان Science and Engineering Ethics
4- دانشجویانی که علاقمند هستند در زمینه اخلاق فناوری اطلاعات مطالعه کنند، علاوه بر این مدخل بسیار کوتاه، می توانند به سایت پربار این درس که توسط استاد سراج ارائه شده یا ویدئوهای آن در سایت مکتبخونه مرجعه نمایید.
5- می توانید به صفحات درس اخلاق مهندسی در دانشگاه های مختلف مراجعه کنید و بعضا می توانید آنلاین آن درس را پاس کنید. به طور مثال می توان به موارد زیر اشاره کرد، هرچند موارد فراوان دیگری وجود دارد که با جستجو به راحتی می توان یافت:
دانشگاه آیندهوون (در سایت کورسرا، یکی از مولفین منبع اصلی همین کلاس را تدریس خواهد کرد.)
ارائه: مدت ارائه هر پروژه حداکثر 10 دقیقه خواهد بود. روز قبل یکی دوبار برای دوستان تان ارائه دهید تا در تخمین زمان اشتباه نکرده باشید. برای تهیه پاورپوینت و ارائه خوب منابع متعددی وجود دارد که می توانید از آن ها بهره ببرید. (منابع پیشنهادی: یک، دو، سه)
تحقیق میدانی، (گروه های تا سه نفره): بررسی مشکل یا مشکلات اخلاقی در یک صنعت، کارخانه یا شرکت خاص، به ویژه تعارضات اخلاقی. این گزینه که عموما برای دانشجویان توصیه می شود، نیازمند مباحثه و تعامل سازنده اعضای گروه با یکدیگر است. لازم به توضیح است، نماینده هر گروه در این تحقیق باید خلاصه صورت مسئله و یافته های خود را در کلاس بیان کنند (15 دقیقه).
مثال 1: ممکن است پسماندهای یک کارخانه به محیط زیست صدمه بزند. کارخانه دو راه پیش رو دارد که هر کدام معایب و محاسن خود را دارند. ممکن است شما یک راه حل دیگر نیز بیابید و سپس تحلیل کنید که در این بین، کدام راه حل اخلاقی تر است؟
مثال 2: رساننده های خدمات اینترنتی (ISPs) برای پخش شدن بار ترافیکی در طول شبانه روز، قیمت زمان های کم مصرف (شب ها) را پایین می آورند. اما با تغییر الگوی خواب کاربران موجب صدمه به سلامت جسمی و روحی آن ها می شوند. آیا تاکنون در این مورد انتشار علمی ای وجود داشته است؟ راه حل های خدمات رسان ها چیست؟ راه حل شما چیست؟ پاسخ به سوال اول نیازمند بررسی مطالعات پیشین و سوال دوم نیازمند مصاحبه و گفتگو است.
برخی موضوعات برای تحقیق کتابخانه ای (تک نفره):
1- نوشتن یک منشور اخلاقی یا منشور رفتار برای یک شرکت خاص. (نیازمند بررسی لااقل ده منشور شرکت های مشابه یا تقریبا مشابه، اخذ موافقت مسئولین شرکت مورد نظر و مصاحبه با آن ها، منبع)
2- مشکلات اخلاقی رایج در بخش تجهیزات پزشکی بیماریتان ها (مصاحبه با بخش تجهیزات پزشکی لااقل 10 بیمارستان)
3- گذراندن این درس به صورت مجازی در سایت کورسرا، با ارائه استاد رویاکرز (مولف دوم منبع اصلی کلاس)در دانشگاه آیندهوون (لینک)
4- نوشتن مقاله "اخلاق مهندسی پزشکی" (نیازمند تسلط بر زبان انگلیسی، منبع)
5- گزارش جامع از درس اخلاق مهندسی از لااقل 20 دانشگاه معتبر جهان
6- پاسخ جامع به سوالات پایان فصل 8 کتاب مرجع این کلاس.
7- فهم و تبیین مقاله "آمار بیزی و بازدهی و اخلاق آزمایشات بالینی"
8- بررسی آماری ارتباط میزان استفاده از شبکه های اجتماعی (و فضای مجازی) با الگوی ساعات خواب دانشجویان (منبع اول، دوم، سوم، چهارم، پنجم، ششم)
9- فهم و تبیین مدخل اخلاق عصبی در دایره المعارف استنفورد (منیع اول، دوم)
10- بررسی گرایش (عدم بی طرفی) الگوریتمی در موتورهای جستجو (منبع اول، دوم)
11- بررسی گرایش (عدم بی طرفی) الگوریتمی در فیس بوک (منبع اول)
لازم به توضیح است، برخی پروژه های بالا، امکان تبدیل به پایان نامه کارشناسی را دارند.
اسامی انشجویانی که پروژه تعریف کرده اند:
1- عباسپور: 7
2- خسروی، نفس نژاد: 8 (مراجعه حضوری)
3- عباس نژاد: مشکلات اخلاقی در بیمارستان ها
4- امیراحمدی: 9
5- هاشم زاده: 1
6- یونس شکوهی، عرفان احمدی، سعید سنگ سفیدی: مشکلات اخلاقی در کارخانجات سیمان
7- کریمی محمدی: نحوه برخورد با زباله های پزشکی از منظر زیست محیطی
8- رئوفی، قنبری، احمدی امیر ابادی: نوشتن مقاله تاثیر شبکه های مجازی بر سلامت و مسائل اجتماعی
9- حیاتی: مطالعه جنبه های اخلاقی آزمایش بنجامین لیبت پیرامون اراده آزاد
10- نکوئی، معمری، علیزاده، سحر هراسانی، شیرین سعیدی: بررسی مشکلات اخلاقی بخش تجهیزات پزشکی بیمارستان ها
11- عزیزپور، ملکی، ملکی، آگاه: بررسی مشکلات اخلاقی در بازاریابی شبکه
12- انصاریان: تاثیر پیشرفت تکنولوژی بر محیط زیست
13- گذراندن درس در سایت کورسرا: رضا شکری
14- تحقق و از بین رفتن ارزش های مختلف در تکنولوژی های آموزشی
